29 Cygni b to jeden z tych obiektów, które psują astronomom wygodny porządek w notatkach. Z jednej strony ma masę około 15 Jowiszów, więc leży bardzo blisko granicy oddzielającej największe planety od brązowych karłów. Z drugiej strony nowe obserwacje Teleskopu Webba sugerują, że nie narodził się jak gwiazda, lecz jak planeta – przez powolne “doklejanie” […]

Pod powierzchnią jednej z najbardziej znanych i malowniczych części Europy kryje się coś, czego nikt się nie spodziewał. Naukowcy odkryli pod Toskanią ogromne zbiorniki magmy. Są one tak duże, że można je porównywać do systemów znajdujących się pod największymi superwulkanami na świecie. Badania przeprowadził międzynarodowy zespół naukowców kierowany przez przedstawicieli Uniwersytetu w Genewie. Wysiłki jego […]

Budowa trasy szybkiego ruchu na wschodzie naszego kraju niespodziewanie zamieniła się w szerokie pole do badań archeologicznych. Na odcinku drogi ekspresowej S17 przebiegającym przez Zamojszczyznę naukowcy dokonali odkrycia, które zakończyło się identyfikacją ponad 100 tysięcy zabytków. Ich pochodzenie obejmuje czasy od prehistorii aż po okres powojenny.  Skala znalezisk jest imponująca nie tylko ze względu na […]

Ossendowski był na celowniku hitlerowców. Miało z nim porachunki NKWD. Był nie tylko pisarzem i podróżnikiem, ale też szpiegiem. Czy zginął, bo nie chciał kolaborować z Niemcami? Antoni Ferdynand Ossendowski należał w dwudziestoleciu międzywojennym do najbardziej znanych żyjących polskich pisarzy. Światowy rozgłos przyniosła mu książka „Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów”, wydana na początku lat […]

Od dziesięcioleci energetyka jądrowa boryka się z kłopotliwym dziedzictwem – rosnącymi górami odpadów promieniotwórczych. Tymczasowe magazyny pęcznieją, a trwałe, bezpieczne rozwiązanie wciąż wydaje się odległą wizją. Tymczasem zapotrzebowanie na czystą energię systematycznie rośnie, a wraz z nim ilość zużytego paliwa. Można odnieść wrażenie, że branża znalazła się w martwym punkcie. Amerykańska firma Deep Isolation twierdzi, […]

Archeolodzy głowią się nad odkryciem, które miało miejsce w Rumunii. Znaleziona w tym kraju konstrukcja została poddana datowaniu, dzięki czemu naukowcy uznali, iż ma ona około 6200 lat. Ale nie dostarczyło to odpowiedzi na najważniejsze pytanie: w jakim celu ją utworzono.  Odnaleziona budowla powstała około 4000 roku p.n.e. i jest związana z kulturą Cucuteni-Trypillia, czyli […]

Paleontolodzy opisali dziwacznego krewnego krokodyli, który – wbrew dotychczasowym wyobrażeniom – potrafił poruszać się na dwóch kończynach. Jakby samo to nie było zaskakujące, to wyszło również na jaw, w jak niespodziewanych okolicznościach pojawiała się ta umiejętność.  Sonselasuchus cedrus, główny bohater nowych badań Chodzi o gatunek Sonselasuchus cedrus, żyjący około 215-225 milionów lat temu, w późnym […]

Fizycy zademonstrowali interferencję kwantową dla metalicznych nanocząstek złożonych z tysięcy atomów. Eksperyment przesuwa granicę skali, na której da się ją bezpośrednio testować. Tym razem nie chodziło o elektron, pojedynczy atom czy niewielką cząsteczkę, lecz o obiekt złożony z ponad 7000 atomów sodu. Taki klaster ma średnicę około 8 nanometrów i masę przekraczającą 170 tys. daltonów, […]

Miedź w świecie elektroniki ma pozycję starego, pewnego fachowca. Nie błyszczy egzotyką, ale od dekad robi robotę: odbiera ciepło, rozprowadza je i ratuje układy przed przegrzaniem. Dlatego wiadomość o materiale, który przewodzi ciepło niemal trzy razy lepiej od miedzi, nie jest kolejną laboratoryjną ciekawostką z dopiskiem “może kiedyś się przyda”. To raczej coś w rodzaju […]

Rynek rowerów elektrycznych przeznaczonych do jazdy na co dzień bardzo lubi opowiadać o miejskiej wygodzie, ale zdecydowanie rzadziej schodzi do poziomu prawdziwej codzienności “typowego Kowalskiego”. To problematyczne, bo przecież ta nie rozbija się wyłącznie o zasięg, watogodziny i moment obrotowy. Znacznie częściej chodzi o to, czy rower nie staje się utrapieniem na byle schodach, w […]

Kropla uderzająca o powierzchnię wydaje się zjawiskiem tak codziennym, że aż przezroczystym. Deszcz na szybie, kawa rozlana na blacie, farba na materiale, tusz na podłożu – wszystko to wygląda banalnie tylko do chwili, gdy zaczyna się mierzyć z odpowiednią dokładnością. Wtedy okazuje się, że w tym krótkim ułamku sekundy dzieje się zaskakująco dużo. Właśnie taki […]

Komety mają tę przewagę nad większością kosmicznych atrakcji, że nie proszą o uwagę zbyt często. Nie robią cotygodniowych premier, nie ustawiają się grzecznie w harmonogramie obserwacji. Pojawiają się rzadko, czasem bardzo rzadko, i właśnie dlatego potrafią działać na wyobraźnię mocniej niż niejedna bardziej efektowna wiadomość z astronomii. Tak jest i tym razem: przez poranne niebo […]

Grawitacja na naszej planecie wydaje się czymś stałym i niezmiennym, ale w rzeczywistości sytuacja jest zdecydowanie bardziej złożona. W oparciu o analizy danych zgromadzonych w ramach misji GRACE naukowcy zidentyfikowali miejsca, w których przyciąganie grawitacyjne jest zauważalnie słabsze. Źródło tych anomalii znajduje się głęboko we wnętrzu Ziemi. Misja GRACE sposobem na wykrycie ziemskich anomalii grawitacyjnych […]

Odkrycie, jakie miało miejsce w polu w angielskim hrabstwie Lincolnshire przykuwa uwagę z co najmniej dwóch powodów. Jest bowiem wyjątkowo cenne w kontekście naukowym, a dodatkowo głównym bohaterem całej historii jest nasz rodak. Rafał Wesołowski natknął się bowiem na niewielki pierścień w czasie poszukiwań prowadzonych z wykrywaczem metali. Kiedy artefaktowi przyjrzeli się eksperci, dostrzegli zagadkowa […]

W budownictwie energooszczędnym dyskutujemy o źródłach ciepła, wentylacji, sprawności urządzeń i taryfach, a same przegrody traktujemy jak coś pasywnego. Ściana ma izolować, dach ma chronić, podłoga ma nie ciągnąć chłodem. Tymczasem największa walka o komfort termiczny często nie rozgrywa się w kotłowni, tylko w czasie, bo w tym, czy budynek potrafi “przetrzymać” nadmiar ciepła lub […]

Zachodni brzeg Nilu to wciąż istna skarbnica wiedzy dla działających tam badaczy. Ci skoncentrowali się na rejonie Luksoru, gdzie udało im się dotrzeć do zbioru papirusowych zwojów liczących około trzech tysięcy lat. Choć same artefakty już teraz uznawane są za bezcenne, ich największa wartość pozostaje ukryta, ponieważ zapisane na nich treści wciąż nie zostały odczytane. […]

W świecie archeologii od dziesięcioleci dominowało przekonanie, że to starożytny Rzym stworzył najbardziej zaawansowane systemy inżynierii wodnej. Ale im więcej naukowcy dowiadują się na temat nieistniejącego już Urartu, tym śmielej podważają ten pogląd. W toku prowadzonych na w tej części świata badań doszli do intrygujących wniosków, a zarazem wszczęli alarm. Technologiczne dziedzictwo królestwa Urartu Królestwo […]

Kałamarnice i mątwy od dawna wyglądają tak, jakby ewolucja pisała je z wyjątkowo lekką ręką, ale za to z rozmachem. Ciała jak żywe torpedy, skóra działająca momentami jak ekran, oczy niepokojąco uważne, do tego zwinność, kamuflaż i zachowania, które u bezkręgowców potrafią robić większe wrażenie niż u niejednego kręgowca. Problem polegał na tym, że ich […]

Rynek rowerów elektrycznych przeznaczonych do jazdy na co dzień bardzo lubi opowiadać o miejskiej wygodzie, ale zdecydowanie rzadziej schodzi do poziomu prawdziwej codzienności “typowego Kowalskiego”. To problematyczne, bo przecież ta nie rozbija się wyłącznie o zasięg, watogodziny i moment obrotowy. Znacznie częściej chodzi o to, czy rower nie staje się utrapieniem na byle schodach, w […]

W budownictwie energooszczędnym dyskutujemy o źródłach ciepła, wentylacji, sprawności urządzeń i taryfach, a same przegrody traktujemy jak coś pasywnego. Ściana ma izolować, dach ma chronić, podłoga ma nie ciągnąć chłodem. Tymczasem największa walka o komfort termiczny często nie rozgrywa się w kotłowni, tylko w czasie, bo w tym, czy budynek potrafi “przetrzymać” nadmiar ciepła lub […]

Brytyjska firma Pulsar Fusion ogłosiła, że w marcu 2026 roku po raz pierwszy uzyskała plazmę w testowym układzie wydechowym programu Sunbird. To wciąż bardzo wczesny etap prac, ale jednak ważny: projekt, który do tej pory dla wielu brzmiał jak ambitna wizja z pogranicza kosmicznej inżynierii i science fiction, zostawił po sobie pierwszy namacalny ślad w […]

Przez długi czas rozmowa o sztucznej inteligencji w matematyce była dość wygodna. Modele mogły pomagać w obliczeniach, porządkować notatki, podpowiadać definicje, czasem rozpisać znany argument. To wszystko było użyteczne, ale wciąż dalekie od miejsca, w którym zaczyna się prawdziwie twórcza matematyka. Nowe badanie z Vrije Universiteit Brussel sugeruje jednak, że ta granica właśnie zaczyna się […]

Zimą dyskusja o elektromobilności w Polsce niemal zawsze schodzi na ten sam tor: “a co, gdy przyjdzie mróz?”. Nie chodzi nawet o rekordowe temperatury poniżej zera, bo nawet kilkustopniowy mróz to problem, jeśli weźmiemy pod uwagę zwykłą codzienność, czyli krótkie trasy, ładowanie czy nawet coś tak prozaicznego w spalinowym odpowiedniku, jak ogrzewanie kabiny. Mróz nie […]

Energia termojądrowa od lat zapisana jest w podręcznikach fizyki jako teoretycznie nieograniczone źródło czystej energii. Niestety jednak w praktyce jej ujarzmienie okazuje się jednym z najtrudniejszych wyzwań, przed jakimi stanęła ludzka nauka. Czy jednak oto właśnie pewien startup skierował nasz gatunek na dobre tory w kwestii jej opanowania? Nowozelandzki startup OpenStar Technologies właśnie przeprowadził eksperyment, […]