Słynne amerykańskie państwo Majów i mało znane afrykańskie królestwo Makurii. Mezopotamia, Egipt faraonów, imperium mongolskie. Te cywilizacyjne kolosy, pozornie stojące na niewzruszonych fundamentach, obróciły się w pył. Dlaczego? W szczytowym okresie swego rozwoju imperium założone przez Czyngis – chana rozciągało się od terenów dzisiejszej Polski, po Półwysep Koreański – 10 tys. km od granicy do […]

Misja archeologiczna realizowana na pograniczu północnej Hiszpanii i Portugalii stanowi nowe źródło wiedzy na temat tamtejszych megalitycznych konstrukcji. Obiekty te, liczące około 6 tysięcy lat, nie powstawały przypadkowo. Dopiero teraz naukowcy są w stanie zrozumieć, w jakich okolicznościach doszło do ich rozmieszczenia. Sieć budowli, która tworzy większą całość W górzystym regionie Serra do Laboreiro, rozciągającym […]

Pojechała do obozu w Sachsenhausen jak na wycieczkę. Uratowała życie swoich braci, paktując z wysokim rangą esesmanem SS-Obersturmbannführer Arthur Liebehenschel, szef sztabu Inspektoratu Obozów Koncentracyjnych, zamyślił się, patrząc w okno. Lubił wspominać Poznań. W końcu tam się urodził w listopadzie 1901 roku i spędził praktycznie całą młodość. Pracował jako kupiec i urzędnik. Wyjechał dopiero wtedy, […]

W sercu globalnego systemu klimatycznego bije potężne, wodne serce – Antarktyczny Prąd Okołoantarktyczny (ACC). To jedyny prąd morski na naszej planecie, który bez przeszkód okrąża cały kontynent, nie napotykając na swojej drodze żadnej bariery lądowej. Jego potęga jest trudna do wyobrażenia: transportuje on ponad sto razy więcej wody niż wszystkie rzeki świata razem wzięte. Choć […]

W średniowiecznej Skandynawii królowały dowcipy o seksie, głupocie bufonów i szemranych bohaterach.W skrócie: prosty wiking śmiał się z tego samego, co my Źródłem skandynawskiego poczucia humoru są sagi o Islandczykach i sagi heroiczne. Realistyczne opowieści mówią o poważnych sprawach, na przykład rodowej zemście, podróżach w poszukiwaniu sławy czy sporach Islandczyków z władcami norweskimi. Ich bohaterowie […]

W świecie fizyki cząstek elementarnych nawet najmniejsze odstępstwo od przewidywań może oznaczać rewolucję w naszym rozumieniu wszechświata. Kiedy jedna z fundamentalnych cegiełek materii okazuje się cięższa lub lżejsza, niż zakładały to dotychczasowe teorie, naukowcy stają przed widmem konieczności napisania podręczników fizyki na nowo. Najnowsze doniesienia z Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) przynoszą jednak uspokojenie i potwierdzają stabilność […]

W dobie rosnącego zapotrzebowania na surowce krytyczne, niezbędne do rozwoju nowoczesnych technologii, światowe mocarstwa coraz częściej kierują wzrok nie tylko w stronę gwiazd, ale i w głąb naszej własnej planety. Chiny, będące liderem w sektorze wydobywczym, wykonały właśnie milowy krok w technologii eksploatacji głębokich warstw skorupy ziemskiej. Przedstawiono Gangtie Jiliang, znaną również jako „Stalowy Kręgosłup” – […]

W świecie geofizyki i badań kosmicznych rzadko zdarzają się momenty, które można określić mianem absolutnego przełomu. Jednak dane przesłane niedawno przez satelitę SWOT (Surface Water and Ocean Topography) stanowią kamień milowy w naszym zrozumieniu najbardziej niszczycielskich zjawisk oceanicznych. Po raz pierwszy w historii naukowcy zyskali bezpośredni, dwuwymiarowy wgląd w proces narodzin tsunami – zjawisko znane jako tsunamigeneza – […]

Dyskusje publiczne rzadko przypominają spokojną wymianę argumentów przy kawie. Częściej są polem emocji, skrótów myślowych i haseł, które brzmią dobrze, ale niewiele wyjaśniają. Polityka, zdrowie, klimat, edukacja, technologie – wszędzie tam, gdzie stawka jest wysoka, pojawia się pokusa uproszczeń i manipulacji. Czasem robionej świadomie, czasem z rozpędu, czasem dlatego, że tak po prostu działa ludzki […]

Wulkanizm to potężna siła, występująca na Ziemi niemal od dnia jej narodzin. Naukowcy starają się jak najlepiej zrozumieć związane z nim wydarzenia. Jedno z nich okazuje się wyjątkowo istotne w kontekście największego płaskowyżu oceanicznego na naszej planecie.  Kataklizm, który doprowadził do powstania płaskowyżu Ontong Jawa Ten, znany jako płaskowyż Ontong Jawa, stanowił obiekt zainteresowania autorów […]

Badania archeoastronomiczne przeprowadzone w Meksyku doprowadziły ich autorów do wyjątkowego wniosku. Chodzi o rolę zjawisk astronomicznych w planowaniu dawnych ośrodków miejskich w tej części świata. Przeprowadzone analizy dotyczą stanowiska Cuicuilco, którego początki sięgają pierwszego tysiąclecia p.n.e.  Inspiracja z nieba napędzała planowanie architektoniczne Cuicuilco O czym mówią przedstawiciele INAH? Ano o tym, że układ przestrzenny tego […]

Podwójni agenci potrafią zmienić bieg historii. Dostarczane przez nich informacje wpływają na politykę mocarstw i decydują o wynikach wojen. Jak pracują i kim byli najlepsi z nich? Siergiej Trietiakow do niedawna mieszkał gdzieś w USA pod zmienionym nazwiskiem – w domu, który podarował mu rząd Stanów Zjednoczonych. Jeździł terenowym Lexusem, jego żona Jelena – Porsche […]

To, co udało się osiągnąć w Argonne National Laboratory, jeszcze niedawno wydawało się niemożliwe do przeprowadzenia. Wyczyn polegał na precyzyjnym zmierzeniu właściwości jąder atomowych istniejących dosłownie przez mgnienie oka. Chociaż brzmi to jak czysto techniczny eksperyment, ma on znacznie głębsze implikacje. Udane pomiary stanowią poważny argument za tym, że teoretyczne narzędzia, którymi posługują się naukowcy, […]

Czy nasze działania zmierzają do przyspieszenia nadejścia kolejnej epoki lodowej? To pytanie, które nabiera nowego znaczenia w świetle najnowszych badań. Okazuje się, że ziemskie systemy klimatyczne funkcjonują w sposób bardziej przypominający awaryjny termostat niż precyzyjny regulator temperatury. Naukowcy z University of California w Riverside dokonali odkrycia, które rzuca nowe światło na mechanizmy sterujące klimatem naszej […]

Pod naszymi stopami, tysiące kilometrów pod powierzchnią, na której tętni życie, odbywa się prawdziwy spektakl. Ziemia, którą przyzwyczailiśmy się postrzegać jako stabilną, skalistą kulę, w rzeczywistości przypomina gigantyczny, wielowarstwowy organizm będący w nieustannym ruchu. Najnowsze badania geologiczne rzucają zupełnie nowe światło na to, co dzieje się w najgłębszych zakamarkach płaszcza naszej planety, tuż przy granicy […]

W oparciu o odkrycia dokonane przez archeologów pojawiła się idea, by podważyć dotychczasowe przekonania o izolowanym rozwoju wczesnej Japonii. Badania przeprowadzone przez tamtejszych naukowców odnoszą się do stosowanych w tym kraju elementów uzbrojenia, takich jak  pancerze używane w VII wieku. Inspiracją dla ich twórców były technologie pochodzące z innej części Azji.  Punktem wyjścia dla tych […]

W Ugandzie, w lesie Kibale, naukowcy obserwowali coś, co u szympansów brzmi niemal niewiarygodnie nawet bez publicystycznych dopisków. Największa znana dzika społeczność tych naczelnych, badana od 1995 roku w Ngogo, nie rozpadła się po prostu na dwa luźne ugrupowania. Rozszczepiła się na dwa wrogie obozy, które z czasem zaczęły prowadzić skoordynowane, śmiertelne ataki. Autorzy nowej […]

Przez ponad milion lat w Lewancie, czyli we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, ludzie wytwarzali narzędzia, które trudno nazwać subtelnymi. Ciężkie pięściaki, kamienne kule, masywne skrobacze i inne duże formy nie były przypadkowym kaprysem prehistorii. Taki sprzęt po prostu pasował do świata, w którym po krajobrazie chodziły zwierzęta naprawdę wielkie – megaroślinożercy ważący ponad tonę. […]

Brytyjska firma Pulsar Fusion ogłosiła, że w marcu 2026 roku po raz pierwszy uzyskała plazmę w testowym układzie wydechowym programu Sunbird. To wciąż bardzo wczesny etap prac, ale jednak ważny: projekt, który do tej pory dla wielu brzmiał jak ambitna wizja z pogranicza kosmicznej inżynierii i science fiction, zostawił po sobie pierwszy namacalny ślad w […]

Przez długi czas rozmowa o sztucznej inteligencji w matematyce była dość wygodna. Modele mogły pomagać w obliczeniach, porządkować notatki, podpowiadać definicje, czasem rozpisać znany argument. To wszystko było użyteczne, ale wciąż dalekie od miejsca, w którym zaczyna się prawdziwie twórcza matematyka. Nowe badanie z Vrije Universiteit Brussel sugeruje jednak, że ta granica właśnie zaczyna się […]

Zimą dyskusja o elektromobilności w Polsce niemal zawsze schodzi na ten sam tor: “a co, gdy przyjdzie mróz?”. Nie chodzi nawet o rekordowe temperatury poniżej zera, bo nawet kilkustopniowy mróz to problem, jeśli weźmiemy pod uwagę zwykłą codzienność, czyli krótkie trasy, ładowanie czy nawet coś tak prozaicznego w spalinowym odpowiedniku, jak ogrzewanie kabiny. Mróz nie […]

Energia termojądrowa od lat zapisana jest w podręcznikach fizyki jako teoretycznie nieograniczone źródło czystej energii. Niestety jednak w praktyce jej ujarzmienie okazuje się jednym z najtrudniejszych wyzwań, przed jakimi stanęła ludzka nauka. Czy jednak oto właśnie pewien startup skierował nasz gatunek na dobre tory w kwestii jej opanowania? Nowozelandzki startup OpenStar Technologies właśnie przeprowadził eksperyment, […]

Wiosenne ocieplenie w świecie technologii zwykle oznacza wysyp gorących ofert, które pozwalają na zakup sprzętu w korzystniejszych cenach. W tym tygodniu na pierwszy plan wysuwają się urządzenia, które stawiają na ścisłą współpracę ze sztuczną inteligencją Gemini oraz najnowszymi systemami operacyjnymi. Niezależnie od tego, czy Twoim celem jest opanowanie chaosu w rodzinnym grafiku, czy potrzebujesz potężnej […]

Nie każda premiera laptopa oznacza realną zmianę. Czasem dostajemy po prostu nowy procesor, trochę lepszy ekran i kolejną obudowę, która ma wyglądać nowocześniej od poprzedniej. Są jednak też takie momenty, w których sprzęt zaczyna sugerować, że zmienia się coś więcej niż sama specyfikacja. Nowe Zenbooki A14 i A16 firmy ASUS dobrze wpisują się właśnie w […]