Poranne wstawanie do szkoły od lat bywa przedstawiane jak test charakteru. Kto zdążył na pierwszą lekcję przytomny, ten rzekomo wygrał z własnym rozleniwieniem. Problem w tym, że biologia nastolatków niespecjalnie interesuje się taką pedagogiczną narracją. W okresie dojrzewania rytm dobowy naturalnie przesuwa się na późniejsze godziny, więc młodzi ludzie zasypiają później niż dzieci i dorośli. […]

W szkolnej wyobraźni cząsteczka bywa czymś schludnym: atomy połączone wiązaniami, kształt mniej lub bardziej geometryczny, elektrony rozlokowane tam, gdzie przewiduje model. Tymczasem half-Möbius to przykład, w którym chemia robi zwrot w stronę matematyki i fizyki, jakby nagle stwierdziła, że zwykłe pierścienie już jej nie wystarczą. Inspiracją jest tu wstęga Möbiusa, czyli obiekt z jednym skrętem […]

Naukowcom z Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z zespołami z Politechniki Łódzkiej, Politechniki Warszawskiej i PAN, udało się uwięzić światło podczerwone w strukturze o grubości zaledwie 40 nanometrów. To ponad tysiąc razy mniej niż grubość ludzkiego włosa. Wyniki opisano w pracy opublikowanej w ACS Nano pod tytułem Optical Bound States in the Continuum in Subwavelength MoSe2 […]

Asteroida Bennu od dawna miała opinię obiektu, który wysyła badaczom sprzeczne sygnały. Z danych termicznych wynikało, że jej powierzchnia powinna być raczej sypka, bardziej podobna do warstwy drobnego gruzu niż do rumowiska wielkich głazów. Kiedy jednak sonda OSIRIS-REx doleciała na miejsce, zobaczyła krajobraz zbudowany głównie z kamieni i bloków skalnych. To była jedna z tych […]

Naukowcy po raz pierwszy otworzyli i dokładnie przebadali próbki skał księżycowych przywiezionych na Ziemię w 1972 roku podczas misji Apollo 17. Materiał ten przez ponad pół wieku pozostawał szczelnie zamknięty, aby mógł zostać przeanalizowany dopiero wtedy, gdy technologia osiągnie odpowiednio wysoki poziom. Dziś okazało się, że decyzja ta była trafna. Jak relacjonują eksperci związani z […]

140 lat po zatonięciu doszło do identyfikacji jednego z najbardziej tajemniczych wraków na Wielkich Jeziorach Ameryki Północnej. Drewniany szkuner F.J. King, który zniknął w wodach jeziora Michigan w XIX wieku, został odnaleziony przez grupę pasjonatów i naukowców-amatorów. A wszystko to w zaskakująco krótkim czasie. Tragiczny rejs z września 1886 roku Jednostka o długości około 44 […]

Laboratoria na całym świecie od lat pracują z płaskimi, dwuwymiarowymi nanomateriałami. Ich właściwości są niezwykłe, ale co by się stało, gdyby taki atomowy arkusz… zwinąć w rurkę? Pomysł wydaje się prosty, ale konsekwencje mogą być przełomowe. Naukowcy z Uniwersytetu Drexel postanowili to sprawdzić i odkryli zupełnie nowy rozdział w historii zaawansowanych materiałów. Zespół opracował metodę, […]

Odkrycia dokonane na półwyspie Jukatan okazują się przełomowe dla archeologów zajmujących się funkcjonowaniem ośrodków tworzonych przez Majów. W ramach najnowszych analiz udało się bowiem zidentyfikować dziesiątki zagadkowych struktur architektonicznych. Te mogły pełnić rolę zorganizowanych targowisk, będących kluczowym elementem rozległych sieci handlowych tej cywilizacji. Intrygująca przeszłość zabudowań z meksykańskiego Jukatanu Chodzi o charakterystyczne układy niskich platform […]

Odkrycie dokonane w północnej Anglii zmienia dotychczasowe wyobrażenia o epoce żelaza na tych terenach. Archeolodzy badający stanowisko w Melsonby w hrabstwie North Yorkshire uzyskali pierwsze w historii materialne dowody istnienia czterokołowych wozów jeszcze przed czasami rzymskiego podboju. Wskazuje to na konieczność ponownego rozpatrzenia stosowanych przed tysiącami lat technologii o militarnym zabarwieniu.  Historia czterokołowego rydwanu z […]

W archeologii są miejsca, które działają jak kamienie milowe. Monte Verde przez lata było właśnie takim punktem. To stanowisko w południowym Chile uchodziło za jeden z najmocniejszych dowodów na to, że ludzie dotarli do Ameryki Południowej wcześniej, niż pozwalała na to dawna, wygodna i długo dominująca wizja “Clovis first”. Jeśli bowiem w Chile rzeczywiście istniał […]

Rosnąca liczba cyberataków sprawia, że bezpieczeństwo infrastruktury cyfrowej instytucji publicznych staje się jednym z kluczowych wyzwań dla państwa i samorządów. Administracja publiczna, placówki ochrony zdrowia czy instytucje edukacyjne przetwarzają ogromne ilości wrażliwych danych, a jednocześnie coraz więcej procesów funkcjonuje w środowisku cyfrowym. Skala zagrożeń jest dziś wyjątkowo wysoka. Według danych przywoływanych w raporcie Netscout (Arbor […]

Niektóre odkrycia brzmią jak kolejna geologiczna notka, a w praktyce pachną wielką polityką, przemysłem i technologicznym wyścigiem. Tak właśnie jest z nowymi informacjami z chińskiego Syczuanu, gdzie potwierdzono ogromne zasoby tlenków metali ziem rzadkich, a przy okazji także wielkie złoża fluorytu i barytu. W liczbach wygląda to imponująco: około 9,67 mln ton tlenków metali ziem […]

Przez lata dwutlenek węgla był w debacie publicznej przedstawiany głównie jako końcowy produkt spalania, coś w rodzaju rachunku wystawionego cywilizacji przemysłowej. Chemicy patrzą jednak na niego trochę inaczej. Widzą cząsteczkę upartą, stabilną, trudną do ruszenia, ale wciąż użyteczną, jeśli znajdzie się sposób, by namówić ją do kolejnej reakcji i to właśnie tu zaczyna się cała […]

Na powierzchni naszej gwiazdy od dawna widać pewną uporządkowaną grę pozorów. Co około 11 lat pole magnetyczne Słońca odwraca się, a plamy słoneczne pojawiają się na średnich szerokościach i stopniowo przesuwają się ku równikowi. Na wykresach układa się to w charakterystyczny “motylkowy” wzór, dobrze znany fizykom Słońca. Problem polegał na tym, że przez dekady widzieliśmy […]

Mimo ogromnych postępów medycyny, w Polsce wiedza na temat chorób neurologicznych i psychicznych jest wciąż ograniczona, funkcjonuje wiele krzywdzących mitów i uprzedzeń. Ich efektem jest stygmatyzacja, która prowadzi do poważnych konsekwencji – pogłębia problemy zdrowotne chorych, przyczynia się do ich izolacji i wykluczania, powoduje problemy w życiu zawodowym i społecznym. I to w kraju, w którym na te choroby cierpi tak wielu ludzi – na depresję prawie 1,3 miliona osób (1), 385 tysięcy na schizofrenię (2) oraz 400 tysięcy na epilepsję (3).

Niewielkie, liczące zaledwie kilka milimetrów skamieniałości z północnej Japonii pozwoliły naukowcom odkryć zaskakujący obraz oceanów sprzed około 3 milionów lat. Badania pokazują, że dawne morza i oceany były znacznie bardziej połączone, niż dotąd sądzono. Autorzy najnowszych ustaleń wykazali między innymi, że organizmy morskie mogły przemieszczać się między odległymi regionami Pacyfiku. Milimetrowe skamieniałości wielkim przełomem dla […]

Archeolodzy pracujący w Górnym Egipcie mówią o jednym z najbardziej spektakularnych odkryć ostatnich lat. W starożytnym mieście Athribis udało się bowiem odnaleźć ponad 43 tysiące zapisanych fragmentów ceramiki, czyli tzw. ostrakonów. To największy taki zbiór na świecie, który pozwala zajrzeć w codzienne życie mieszkańców sprzed ponad dwóch tysięcy lat. Ostrakony nośnikiem informacji o codziennym życiu […]

Przez sześć dekad jedno z najważniejszych miejsc w historii eksploracji kosmosu pozostawało ukryte. Gdzie dokładnie spoczął pierwszy obiekt, który miękko wylądował na Księżycu i przesłał nam jego zdjęcia? To pytanie dręczyło historyków i entuzjastów kosmonautyki przez całe dziesięciolecia. Teraz, w dobie zaawansowanych technik analizy obrazu i satelitarnych obserwacji, odpowiedź zdaje się być na wyciągnięcie ręki. […]

Rosnąca liczba cyberataków sprawia, że bezpieczeństwo infrastruktury cyfrowej instytucji publicznych staje się jednym z kluczowych wyzwań dla państwa i samorządów. Administracja publiczna, placówki ochrony zdrowia czy instytucje edukacyjne przetwarzają ogromne ilości wrażliwych danych, a jednocześnie coraz więcej procesów funkcjonuje w środowisku cyfrowym. Skala zagrożeń jest dziś wyjątkowo wysoka. Według danych przywoływanych w raporcie Netscout (Arbor […]

Pierwszy akumulator kwantowy stał się faktem. Do smartfonów wciąż mu jednak bardzo daleko, ale już teraz zaskakuje swoim działaniem, bo im jest większy, tym szybciej się ładuje. Co tym razem zadziało się na rynku akumulatorów, które każdego dnia są rewolucjonizowane… ale w laboratorium, a nie liniach produkcyjnych? Akurat tym razem sprawa jest ciekawsza, bo nie […]

Chiny pokazały światu swoją nową latającą maszynę. Nie jest to zwykły dron dostawczy, a platforma, która ma zrewolucjonizować sposób myślenia o transporcie ładunków na duże odległości. Tianma-1000, ciężki bezzałogowy samolot transportowy, pomyślnie odbył swój pierwszy lot, potwierdzając kluczowe założenia projektowe. Ten projekt, nad którym pracuje państwowy gigant AVIC, ma w założeniu wypełnić istotną lukę między […]

Inżynierowie zrobili z ciepła coś, co dotąd potrafił tylko prąd i swoim dziełem mogą zrewolucjonizować elektronikę, a w tym akumulatory. To nie jest kolejne “lepsze chłodzenie”, a próba sterowania ciepłem tak jak sygnałem. Ciepło to ten typ problemu, który przez większość czasu udaje, że go nie ma. Telefon działa, laptop działa, samochód elektryczny przyspiesza bez […]

Wielkie ośrodki badawcze, takie jak CERN pod Genewą, od lat kojarzą się z ogromnym apetytem na energię. Okazuje się jednak, że nawet najbardziej skomplikowane eksperymenty fizyczne mogą przynosić zupełnie przyziemne korzyści. Wielkie ośrodki badawcze to ostatnie, o czym możemy pomyśleć, kiedy myślimy o elementach zwykłej, miejskiej infrastruktury, takiej jak wodociąg czy sieć ciepłownicza. Tymczasem setki […]

Liczba π ma w sobie coś z matematycznej gwiazdy rocka. Wszyscy ją znają, prawie nikt nie potrafi jej domknąć, a mimo to co jakiś czas ktoś znów próbuje pobić rekord w dopisywaniu kolejnych cyfr po przecinku. Tym razem nie skończyło się na symbolicznym poprawieniu wyniku. Nowy rekord dosłownie przeorał poprzedni: zespół StorageReview obliczył π do […]